ناگفته‌های کلماکره؛ بخش پنجم

غار اسرارآمیز لرستان

قصه کلماکره یکی از قصه‌های باستان‌شناسی ایران است که از اواخر دهه ۱۳۶۰ رایج شد. این قصه هم مانند قصه زیویه و املش شهرت زیادی بین عتیقه‌فروشان پیدا کرد و به همین علت، اشیاء زیادی را به دروغ به آن نسبت دادند تا زودتر و گران‌تر به فروش برسد. قاچاقچیان و عتیقه‌فروشان حرفه‌ای، پیوسته دانش خود را ارتقاء می‌دهند و شیوه‌های علمی پیشرفته‌ای در تولید آثار مشابه تاریخی به کار می‌برند. علاوه بر آن، گاهی با مسئله اخلاق در پژوهش‌های باستان‌شناسی روبه‌رو هستیم. به عنوان مثال پروفسور لمبرت -استاد شرق‌شناسی دانشگاه لندن- که چندی پیش از دنیا رفت و بخش بزرگی از کتیبه‌های کنده‌شده بر روی آثار غار کلماکره را خوانده بود، در یادداشت‌های پیش از مرگش اعتراف کرده که خود برخی از کتیبه‌ها را بر اشیاء کلماکره کنده است. بنابراین شاید نتوان حتی به استادی که در دانشگاه لندن تدریس می‌کند، اعتماد نمود.

بنایراین در فهم مجموعه منسوب به غار کلماکره، پیچیدگی‌ها بسیار زیاد است و تجربه‌های تاریخی باستان‌شناسی مانند املش مارلیک، مفرغ‌های لرستانی، زیویه و … برای روبه‌رو شدن با قصه‌های غیر علمی مربوط به گنجینه کلماکره باید به کمک ما بیاید.

این سخنرانی بخشی از نشست ناگفته‌های کلماکره است که در تاریخ ۱۷ شهریورماه سال ۱۳۹۵ در خانه اندیشمندان علوم انسانی برگزار شد. دیگر سخنرانی‌های این نشست را اینجا ببینید.

 

 

ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید:

مهرداد ملکزاده

مهرداد ملکزاده عضو گروه پژوهشی دوران تاریخی پژوهشکدۀ باستان‌شناسی سازمان میراث فرهنگی (ICAR)، عضو و دبیر «کارگروه تخصصی واژه‌گزینی باستان‌شناسی فرهنگستان زبان و ادب فارسی» است. او عضو علی‌البدل هیئت مدیره «انجمن علمی باستان‌شناسی ایران» (SOIA)، عضو (مستعفی) هئیت مدیره و سخنگوی «جامعۀ باستان‌شناسی ایران» (SIA)، عضو «انجمن ایرانی تاریخ» (ISH)، عضو «انجمن زبان‌شناسی ایران» (LSI)، و عضو انجمن دانش‌آموختگان میراث فرهنگی (CHCA) است. ملکزاده در گروه مشاوران علمی مجلۀ نامۀ ایران باستان و مجلۀ باستان‌شناسی و تاریخ که هر دو از انتشارات مرکز نشر دانشگاهی (IUP) است، عضویت دارد. همچنین تا سال ۱۳۹۳ عضو گروه مشاوران علمی مجلۀ بین‌المللی پژوهش‌های تاریخ ایران (Analytica Iranica)، عضو هیئت علمی و هيئت ويراستاران دانشنامۀ تاریخ ایران (Encyclopadia Historia Iranica)، دبیر گروه پژوهش‌های باستان‏‌شناسىِ دانشنامۀ تاریخ ایران و مدرسِ آموزشکدۀ عالیِ روش‌‏شناسىِ علوم انسانی پاریس (Methodologica Universitas - Paris) بوده است.

ملکزاده در اردیبهشت ماه سال ۱۳۴۸ در خانواده‌ای اصالتاً ترک‌زبان (از مهاجران باکو) در تهران به دنیا آمد. وی پس از طی مراحل تحصیلیِ کاردانی باستان‌شناسی (۱۳۶۸ تا ۱۳۷۱)، کار‌شناسی موزه‌داری (۱۳۷۴ تا ۱۳۸۱) و کار‌شناسی ارشد باستان‌شناسی (۱۳۸۱ تا ۱۳۸۴)، دکتری (۱۳۸۵ تا ۱۳۹۱) خود را در باستان‌شناسی دوران تاریخی ایران از دانشگاه تربیت مدرس گرفت. مطالعات باستان‌شناختی و تاریخی ملکزاده عمدتاً معطوف به پژوهش و کاوش در محوطه‌های عصر آهنِ ۳ یا «دورۀ ماد» است؛ او تاکنون بیش از ۵۰ مقالۀ تخصصی در این زمینه نگاشته است و به باستان‌شناسی و تاریخ هزارۀ یکم ق.م. ایران علاقه دارد. از میان نوشته‌های او می‌توان به مقالاتی چون: «اَندیه: شاهک‌نشینی در سرزمین ماد بزرگ و شاهکارهای هنری مارلیک» (۱۳۷۳)، «شاهک‌نشین اَبدَدانَ در ماد غربی» (۱۳۷۴)، «یک مأخذ سریانی در تاریخ ماد» (۱۳۷۵)، «یادداشت‌های مادی: جایگاه ماد‌ها در تاریخ ایران» (۱۳۷۶)، «مادهای ایرانی‌زبان و مادهای اَنیرانی‌زبان» (۱۳۷۶)، «سرزمین پریان در خاک مادستان» (۱۳۸۱)، «پایان نبرد پنج سالۀ ماد و لودیه و خورشید‌گرفتگی ۵۸۵ ق‌.م» (۱۳۸۱)، «تیغ مادی در نیام جنگاوران سیلک» (۱۳۸۱)، «دژهای مادی و سپاهیان آشوری» (۱۳۸۲)، «پادشاهی مانا، دورۀ ماد و تاریخ ایران باستان» (۱۳۸۸)، «بله کوروش پارسی بود» (۱۳۹۱) اشاره کرد. بیش از ۵۰ فصل کار پژوهشی میدانی باستان‌شناختی در کارنامۀ او دیده می‌شود؛ از جمله عضویت در کاوش‌های کوه خواجۀ زابل، جزیرۀ کیش، چهرآباد زنجان، سُرخ‌دُم لکی، زیویۀ سقز، قلی‌درویش جمکران، پردیس قرچک؛ نیز معاونت کاوشهای هگمتان همدان، و سرپرستی بر پژوهشها و کاو‌شهای باستان‌شناختی «دژ مادی» بیستون، گیان نهاوند، کرفس رزن، زاربلاغ علی‌آباد قم، واسون کهک قم، شهر شلموط خورآباد قم، کلاک کرج، سنگ‌تراشان خرم‌آ‌باد، غلام‌تپۀ جعفرآباد کاشان، نوشی‌جان تپۀ ملایر و گونسپان پاتپۀ ملایر، چیاسبز غربی رماوند لرستان و گورستان مرسین شهمیرزاد. از دیگر علایق پژوهشی ملکزاده تاریخ اندیشه در ایران دورۀ شاهنشاهی مادان و هخامنشیان و برهم‌کنش میان مشرق‌زمین ایرانی شدۀ آن روزگار و مغرب‌زمین یونانی و یونانی‌مآب و خصوصاً نزد نخستین فلیسوفان غربی (اندیشوران پیشاسقراطی) است؛ در این زمینه او نخست در مهر ماه سال ۱۳۸۷ در بنیاد حکمت اسلامی صدرا یک سخنرانی با عنوان: «آناکساگوراس: خردورزی، اخترکیشی، مادی‌مآبی» ارائه نمود و بعد‌ها پژوهش‌های خود در این زمینه را با ارائۀ یک سخنرانی با عنوان «بیکران آناکسیماندرُس و زروانی‌گریِ مُغان مادی» در همایش بین‌المللی روز جهانی فلسفه در سال ۱۳۸۹ ادامه داد و مدتی نیز با طرح بزرگ تدوین تاریخ فلسفۀ انجمن بین‌المللی تاریخ فلسفه همکاری داشته است.

پیوند به وبگاه

خانه اندیشمندان علوم انسانی

خانه اندیشمندان علوم انسانی در سال ۱۳۹۰ تأسیس شد. از آن زمان تاکنون با راه‌اندازی ۱۳ کارگروه زبان و ادبیات فارسی، فقه و مبانی حقوق، علوم قرآنی، تاریخ و باستان‌شناسی، علوم سیاسی، فلسفه و منطق، جغرافیا، تربیت بدنی، مدیریت، علوم اجتماعی، اقتصاد، حقوق، روان‌شناسی و علوم تربیتی تلاش کرده است محیط مناسبی را برای تعامل اندیشمندان علوم انسانی کشور فراهم نماید.

پیوند به وبگاه

ناگفته‌های کلماکره

این نشست که به غار کلماکره در لرستان می‌پردازد در ۱۷ شهریورماه سال ۱۳۹۵ در خانه اندیشمندان علوم انسانی برگزار شد. در این رویداد، حسین غضنفری، حسن قره‌خانی، حسین بیرانوندی، منصوره نظارتی‌زاده و مهرداد ملکزاده سخنرانی می‌کنند.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *