حق بر محیط زیست سالم

حق در محاق؛ واکاوی حق دادخواهی سازمان‏‌های مردم‌‏نهاد

در این سخنرانی محمدرضا عظیمی بر نقش بسیار مؤثر کنشگری سازمان‏‌های مردم‌‏نهاد (سمن‌‏ها) در حفاظت از حق بر محیط زیست سالم تأکید دارد. از نظر او، دفاع از محیط زیست و به طور کلی، کنشگری‏‌های اجتماعی مستلزم مطالبه‏‌گری است. دادخواهی از محاکم یکی از ابزارهای مطالبه‌‏گری و طبق شرایطی، یکی از مؤثرترین ابزارهای مطالبۀ حقوق از جمله حق برخورداری از محیط زیست سالم است. او با این مقدمه، سخن خود را بر حق دادخواهی سازمان‏های مردم‏‌نهاد معطوف می‏‌کند و با نگرشی مبتنی بر اصول قانون اساسی و مبانی حقوق عمومی، به حدود این حق و ارائۀ یک راهبرد عملی می‌‏پردازد.

این وکیل دادگستری با اشاره به مادۀ ۶۶ قانون آیین دادرسی کیفری و تبصرۀ سوم اصلاحی آن که محدودیت‏‌هایی را بر حق دادخواهی سمن‏‌ها وارد کرده است، می‏‌گوید این ماده برخلاف اصل ۸،۳۴، ۱۵۶ و ۱۵۹ قانون اساسی، حق دادخواهی سمن‌‏ها را محدود و مقیّد به صلاحدیدهای دولتی کرده است و تیغ بُرنده‏‌ای را در اختیار دولت و نهادهای حکومتی نهاده است که ممکن است به محو و حذف حق دادخواهی سمن‏‌های مستقل بینجامد و پیامدهای ناامید‏کننده‌‏ای برای جامعۀ مدنی به‏ دنبال داشته باشد. عظیمی این قانون و اصلاحیه‌‏های وارد بر آن را یک عقبگردِ زیانبار و عدولی غیرقابل قبول از اصول ۳۴، ۱۵۶ و ۱۵۹ قانون اساسی می‏‌داند که حق دادخواهی را برای هر شخصی به ‏رسمیت شناخته و دادگستری را مرجع تظلمات عمومی معرفی کرده است.

او با تأکید بر محتوای مترقی اصل هشتم قانون اساسی، همچنین با تأکید بر حق مطلق دادخواهی ‏کردن که تمام شخصیت‌های حقوقی نیز طبق مادۀ ۵۸۸ قانون تجارت از آن برخوردارند، نیز با توجه به دستاوردهای قضایی برخی پرونده‌های معروف حوزۀ میراث فرهنگی و تاریخی مثل پروندۀ شکایت از سازندگان برج جهان‏‌نمای اصفهان و عبور مترو از خیابان چهارباغ اصفهان و آبگیری سد سیوند اعلام می‏‌کند که طبق نظریۀ مشورتی شمارۀ ۳۰۰۸/۷ مورخ ۱۳۸۵/۰۴/۲۵ ادارۀ کل حقوقی قوۀ قضاییه، هر یک از شهروندان می‌توانند در مورد همۀ امور و اموال عمومی، از حق دادخواهی خود علیه کلیۀ مقامات و کارگزارانی که مرتکب تعدی و تفریط در انجام وظایف خود شده‏‌اند، استفاده کنند و دادگستری مکلف به رسیدگی است.

عظیمی در پایان این سخنرانی، کنشگران مدنی را به الهام‏‌گیری از تجربیات ارزندۀ دعاوی حوزۀ میراث فرهنگی و استفادۀ اعتراضی از ظرفیت‏‌های مغفول قانون اساسی فرا می‏‌خواند.

این سخنرانی در نشست عمومی «حقِ بر محیط زیست سالم» در تاریخ ۶ آبان ۱۳۹۷ در کانون وکلای دادگستری مرکز ارائه شده است. بخش اول نشست را با سخنرانی محمد درویش اینجا ببینید.

 

 

ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید:

محمدرضا عظیمی

محمدرضا عظیمی دانش‌آموخته کارشناسی حقوق و کارشناسی ارشد حقوق بشر از دانشگاه شهید بهشتی و دکتری تخصصی حقوق عمومی از دانشگاه تهران است. او نویسنده، مدرس دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، وکیل پایه یک دادگستری و عضو کمیسیون حقوق بشر کانون وکلای دادگستری مرکز است و در کارنامۀ پژوهشی‌اش علاوه بر مقالات متعدد حقوقی، سه کتاب با محوریت موضوعات «حقوق بشر» دارد؛ نخست، ترجمۀ کتاب «آموزش حقوق بشر»؛ دوم، کتاب «جهان‏‌نما علیه نقش جهان» (پرونده‌‏ای در دفاع از میراث فرهنگی)؛ و سوم، کتاب «اقلیت‏‌ها در حقوق بین‌‏الملل». محمدرضا عظیمی یکی از سه وکیلی است که به وکالت از حدود پنج هزار نفر در سال ۱۳۸۶ برای جلوگیری از آبگیری سد سیوند به شکایت از اقدامات وزیر نیرو و رئیس وقت سازمان میراث فرهنگی دولت نهم پرداخت.

کمیسیون حقوق بشر کانون وکلای دادگستری مرکز

کانون وکلای دادگستری به عنوان قدیمی‌‏ترین سازمان مردم‏‌نهاد ایرانی، مؤسسه‏‌ای است مستقل و دارای شخصیت حقوقی که در مقر هر دادگاه استان تشکیل می‌شود. این نهاد به موجب لایحه استقلال کانون وکلا در سال ۱۳۳۱ به عنوان نهادی با شخصیت حقوقی مستقل از حکومت به وجود آمد، هرچند پیش از آن هم موجودیت داشت.

اکنون به موجب مصوبات هیأت مدیره در کانون وکلای مرکز ۲۴ کمیسیون تخصصی مرکب از وکلای پایه یک دادگستری وجود دارد. یکی از این کمیسیون‏‌ها کمیسیون حقوق بشر است که ۱۶ عضو دارد و هدف اصلی آن ترویج و تشویق احترام به حقوق بشر و پایش موارد نقض حقوق بشر است.

پیوند به وبگاه

نشست حق بر محیط زیست سالم

نشست حق بر محیط زیست سالم، به بحران‌ها، چالش‌ها و راه‌حل‌هایی برای ایجاد محیط زیست سالم می‌پردازد. محمد درویش و محمدرضا عظیمی در این نشست سخنرانی کرده‌اند. این نشست در تاریخ ۶ آبان‌ماه سال ۱۳۹۷ برگزار شد. کمیسیون حقوق بشر کانون وکلای دادگستری مرکز، برگزارکننده این برنامه است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.